Zeytinyağı Kalitesinde İklim Belirleyici Oldu

Meltem Güneş / Ankara – Zeytin yetiştiriciliğinde, sıcaklık ve yağış gibi iklimsel faktörlerin önemli bir rol oynadığı yapılan çalışmalarda vurgulanmaktadır. Aşırı sıcaklık ve soğuk stresleri, zeytin verimi ve kalitesi üzerinde olumsuz etkiler yaratmaktadır.

Kalitede Sapma

Geleceğe yönelik iklim projeksiyonları, zeytin ağacı gibi çok yıllık bitkilerin su kaynaklarının azalması, fizyolojik süreçlerin bozulması ve fenolojik zamanlamaların kayması gibi çok yönlü olumsuz etkilerle karşılaşabileceğini göstermektedir. Bu durum, nihai ürün verim ve kalite parametrelerinde düşüşe yol açabilir.

Özellikle Akdeniz iklim kuşağında yaygın olarak yetiştirilen zeytin türleri açısından sıcaklık artışları ve buharlaşma oranlarındaki yükselme, büyüme mevsiminin uzamasına, çiçeklenme dönemlerinin kaymasına ve meyve olgunlaşmasının hızlanmasına neden olacaktır. Bu değişiklikler, hasat zamanlamasında farklılıklara yol açarak ürünün olgunluk düzeyi ile kalite özelliklerini olumsuz yönde etkileyebilir. Sonuç olarak, bu olumsuzluklar meyve gelişimini etkileyerek zeytinyağının kimyasal bileşimini değiştirebilir ve kalite parametrelerinde sapmalara neden olabilir.

Türkiye Üretimde İstikrarlı

Yayınlanan verilere göre, Türkiye son 35 yıl içinde küresel zeytinyağı üretimindeki payını %5.5’ten %13 seviyesine çıkarmıştır. Dünya genelinde toplam zeytinyağı üretimi 1990 yılında 1.4 milyon ton iken, 2021’de 3.5 milyon ton zirveye ulaşmış, ardından 2023’te 2.5 milyon tona gerilemiştir. Ancak, 2024-2025 döneminde tekrar 3.4 milyon ton seviyesine yükselebileceği öngörülmektedir.

Dünya zeytinyağı üretiminde önde gelen ülke olan İspanya, miktar olarak liderliğini sürdürmesine rağmen, oransal olarak üretimdeki payını %44’ten %38’e düşürmüştür. İtalya, 1990’lardan itibaren 300-500 bin ton arasında istikrarlı bir üretim profili sergileyerek küresel üretimde ikinci sırada yer alırken, Yunanistan üretimi 200-400 bin ton aralığında dalgalanmakta, Türkiye ise 200-400 bin ton kapasiteyle AB dışında en büyük üretici konumundadır.

Zeytin İçin Uyum Haritası

Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM), zeytinin iklim krizine uyum haritasını çıkarmaktadır. Bu harita, üreticilerin hangi bölgede hangi çeşidi dikmeleri gerektiğine dair bilgiler sunmaktadır. Türkiye’deki tescilli zeytin çeşitleri, kuraklığa dayanıklılık seviyelerine göre üç ana gruba ayrılmıştır:

• Kuraklığa Dayanıklı Çeşitler: Butko, Çekişte, Memecik, Sarı Yaprak, Kara Yaprak, Kiraz, Girit, Satı.
• Kuraklığa Orta Düzey Dayanıklı Çeşitler: Domat, Ödemiş Eşek, Tekirdağ Çizmelik, Sarı Ulak, Erdek Yağlık.
• Kuraklığa Hassas Çeşitler: Gemlik, Görvele, Ayvalık, Sinop No:2, İzmir Sofralık, Marentelli, Samanlı.

Yasal Uyarı: Bu içerik, yapay zeka tarafından analiz edilerek oluşturulmuştur ve finansal bir bilgi notu niteliğindedir. Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir…

Kaynak: milliyet.com.tr